3.1 ACHTERGROND
‘ Ik zag de nieuwe brug. Twee overzijden die elkaar vroeger schenen te vermijden, worden weer buren.’
Deze dichtregels van Martinus Nijhoff uit 1934 worden geciteerd in het rapport Over de brug (Projectgroep Plan van Aanpak EPA, 2014). Dit rapport beschrijft in een plan van aanpak hoe voor mensen met ernstige psychische aandoeningen (EPA; definitie Delespaul et al., 2013) een brug geslagen kan worden tussen geestelijke gezondheidszorg (ggz) en samenleving. Hulp gericht op deze groep is per definitie toegankelijk, outreachend en integraal gericht op zowel klinische behoeften (vermindering psychische klachten), maar ook op humanitaire behoeften (veiligheid, acceptatie als persoon) en rehabilitatiebehoeften (zelfstandig wonen, sociale contacten, werk) (Swildens, 2020). Om beter in deze behoeften te voorzien werd een landelijk platform ingericht met de naam ‘Herstel voor iedereen’. Hierin ging een groot aantal ggz-instellingen in Nederland tussen 2016 en 2020 aan de slag met innovaties om de ambities van Over de brug concreet vorm te geven en de ervaringen hiermee uit te wisselen.
Regio Utrecht
In het rapport werd aanbevolen om in eerste instantie in de regio zorgnetwerken te ontwikkelen. In de regio Utrecht werd deze aanbeveling door een regionale Taskforce uitgewerkt in een eigen regionale variant, getiteld Volwaardig Burgerschap en Psychiatrie (Taskforce Midden Westelijk Utrecht, 2015). In de regio Utrecht gingen alle 15 FACT-teams gebiedsgericht werken en brachten daarbij een nauwe samenwerking tot stand met de beschermende woonvormen in de regio (Lister en Kwintes) én met voorzieningen voor verslavingszorg en eerstelijnszorg (Van Ens et al., 2024). Dit hield in dat ze als ggz-gebiedsteams verspreid over de regio in een wijk of gebied geplaatst werden, vaak samen met andere zorgvoorzieningen. Daarnaast is er voor de groep jongvolwassenen met psychosekwetsbaarheid een team (vroege-psychoseteam) dat zich sterk inspant voor het betrekken van het naastennetwerk, leefstijlinterventies en rehabilitatie (Van Wel et al., 2013; Swildens et al., 2024).
De implementatie werd eind 2016 gestart met eerste pilots in enkele wijken. In 2018 volgde een brede implementatie. In de Utrechtse plannen werd de ambitie uit het landelijke plan van aanpak als inspiratie overgenomen, namelijk: ‘een derde meer herstel bereiken’. Verschillende domeinen van herstel werden onderscheiden: 1. herstel van algemene gezondheid; 2. herstel van maatschappelijk functioneren, 3. herstel van persoonlijke identiteit.
We geven hier een indicatie van de ontwikkeling in de twee eerstgenoemde domeinen. We maken gebruik van instrumenten uit de jaarlijkse monitoring van mensen uit de ggz-gebiedsteams (FACT) en het vroege-psychoseteam. Onze weergave start mede vanwege beschikbaarheid van data in het jaar 2017, het moment waarop met gebiedsgericht werken (Wullems, 2018; Van Ens et al., 2024) - als uitwerking van Over de brug - werd begonnen.
Lees het artikel via deze pagina. Nog geen abonnee? Klik dan hier.
