De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) werd ingrijpend gewijzigd: begeleiding, beschermd wonen en jeugdzorg werden voortaan gemeentelijke taken. De AWBZ verdween in het vergeetwoordenboek.

Maar ook op andere vlakken was er de drang om te vernieuwen. De samenwerking onder de naam Over de brug is daar een mooi voorbeeld van. Wat in het rapport terechtkwam was niet revolutionair, maar het was wel een mooie materialisatie van wat er aan ideeën leefde en van de wil om samen het verschil te maken.

8.1 ‘WIN-WIN’?
De uitbreiding van de Wmo in 2015 kwam mede voort uit een ‘win-win’ gedachte. Het was een manier om de zorg te decentraliseren, de kwaliteit van zorg te verbeteren, kosten te beheersen en de zelfredzaamheid van burgers te bevorderen. Het was dus een combinatie van – soms tegengestelde – drijfveren en belangen. De aanpassing paste in de bredere zorgtransitie die bedoeld was om de zorginfrastructuur aan de ene kant efficiënter en tegelijk ook effectiever te maken. Als een verandering aan zoveel verwachtingen moet voldoen, is het niet vreemd om tien jaar later vast te stellen dat veel van die beloften niet zijn ingelost.
De aangekondiging van de aanpassing van de wet zorgde bij veel partijen voor een versneld denkproces. Bij gemeenten kwam de vraag op hoe zij optimaal invulling konden geven aan hun nieuwe taken. Maar ook andere partijen dachten na over de nieuwe verhoudingen en hun plek daarin. Gelukkig keken ze daarbij niet alleen naar hun eigen belangen, maar ook naar de belangen van de burgers voor wie al deze veranderingen toch de grootste gevolgen zouden hebben. Vaak werden de discussies over de transitie gevoerd tussen sceptici en mensen die kansen zagen.

Het was in die periode dat kenniscentrum Phrenos de VNG benaderde om mee te denken in een brede groep over de problematiek van de mensen met ernstige psychische aandoeningen (EPA). Ook hier was de drijfveer voor mijn gevoel divers: van partijen die bezorgd waren of deze groep in het transitietumult niet onder zou sneeuwen, tot partijen die in de nieuwe verhoudingen een mooie kans zagen om eindelijk meters te maken voor deze relatief kleine groep mensen, die met veel psychische en sociale problematiek te maken hebben. De uitkomst van deze brede overleggroep zou in oktober 2014 landen in het rapport Over de brug, en het rapport benoemde een duidelijke, ambitieuze, maar ook haalbare doelstelling: één derde meer herstel voor deze groep.

8.2 PARALLELLE PROCESSEN
Tegelijk liep er een visietraject vanuit de VNG onder leiding van Erik Dannenberg, die kort daarvoor was afgezwaaid als wethouder van Zwolle. Dat traject moest antwoord geven op de vraag van gemeenten hoe zij hun nieuwe opdracht rond het bieden van beschermd wonen optimaal vorm konden geven. Het mondde uit in het invloedrijke rapport Van beschermd wonen naar beschermd thuis (VNG, 2015). Deze breed gedragen visie werd voor de VNG de leidraad als het ging om aanpassingen van het systeem voor beschermd wonen (BW) en aanvankelijk ook de maatschappelijke opvang (MO).

Lees het artikel via deze pagina. Nog geen abonnee? Klik dan hier.