Van mensen met psychische aandoeningen en psychosociale beperkingen

Participatie en herstel

Nr. 3
September 2021

Als kind droom je ervan om zelf beslissingen te mogen nemen en niet meer naar je ouders te hoeven luisteren. Zelfstandigheid is een natuurlijke behoefte en draagt bij aan de persoonlijke ontwikkeling en welzijn. Hoe autonomer we zijn, hoe gelukkiger, blijkt uit onderzoek (o.a. Church, Katigbak, Locke et al. 2013; Deci & Ryan, 2012; Fisher & Boer 2011; Gong & Wang 2021).
Structurele psychische mishandeling in de vorm van dwingende controle komt veel voor en de gevolgen ervan kunnen ernstig zijn. Deze vorm van mishandeling speelt zich vaak in het verborgene af en is niet eenvoudig te signaleren. Dat heeft mede te maken met de complexe machtsdynamiek tussen pleger en slachtoffer en de ‘onzichtbare wonden’ die deze vorm van mishandeling achterlaat.
Antes PG is nauw betrokken bij de ontwikkeling van het werken met resourcegroepen in Nederland. Inmiddels zijn ook de eerste ervaringen opgedaan met deze methodiek bij cliënten met verslavingsproblematiek. Op basis van deze ervaringen kan worden gesteld dat het resourcegroepenmodel in de verslavingszorg een waardevolle aanvulling is bij het werken aan gezamenlijk herstel. In dit artikel wordt dit geïllustreerd met de casus van David.1
Op 2 februari 1918 werd de eerste mannelijke cliënt opgenomen op ‘het Rijks Krankzinnigen Gesticht’ in Eindhoven. Sinds die tijd is er veel veranderd; van een ‘gesticht’ waar alles achter gesloten muren en hekken gebeurde naar een open community, de instelling voor geestelijke gezondheidszorg Eindhoven en de Kempen. Bij GGzE staan de poorten al jaren open voor cliënten, naasten, vrijwilligers en bezoekers.
Reakt, het rehabilitatie- en integratiebedrijf binnen Parnassia Groep, ontwikkelde in 2017 Kijk op de Wijk. In deze bijdrage een beschrijving van dit bijzondere en inspirerende initiatief om cliënten te helpen de weg naar voorliggende voorzieningen beter te vinden en nieuwe mogelijkheden te ontdekken. Inmiddels zijn Zaandam, Den Haag, Rotterdam, Leiden, Gouda, Schoonhoven en Oudewater voorzien van de ‘strippenkaart’ van Kijk op de Wijk.
De methodiek Individuele Plaatsing en Steun (IPS) is een effectieve interventie bij de toeleiding naar werk van mensen met psychische kwetsbaarheid. Een belangrijk onderdeel van de methodiek is de nauwe samenwerking tussen de arbeidstoeleiding en werkbegeleiding en de reguliere ggz-zorg. In de pilot Werk op de Kaart zochten we uit of een trajectbegeleider met kennis en ervaring van IPSmethodiek ook succesvol kan werken vanuit een ervaringsdeskundige context met inzet van een ervaringsdeskundige trainer.
Het signaleringsplan is een hulpmiddel voor cliënten voor het vergroten van zelfmanagement en het voorkomen van terugval. Het plan wordt pas een goede ondersteuning als mensen het actief gaan gebruiken in hun dagelijks leven. Echter, die papieren versie hebben ze niet altijd bij zich. Een digitale versie voor de smartphone is mogelijk een oplossing. Dit kwalitatieve onderzoek beschrijft de ervaringen van cliënten met een ernstige psychische aandoening met de signaleringsplan- app ‘Mijn oplossingen’.

Volg PenH ook via de Linkedingroep Rehabilitatie, Herstel en Participatie! en neem deel aan discussies of plaats zelf berichten.

Lustrumnummer Participatie en herstel: 30 jaar focus op rehabilitatie, participatie en herstelDe 30 jaar dat het tijdschrift voor Participatie en Herstel inclusief zijn voorgangers nu bestaat, beslaat een periode van omslag in het denken over wat psychiatrische rehabilitatie eigenlijk is: het ondersteunen van het herstel in alle dimensies: klinisch, persoonlijk en maatschappelijk. Herstel ondersteunen in de zorg betekent aandacht hebben voor empowerment, destigmatisering en verbinding, en ruimte bieden aan ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid. Nadrukkelijk wordt ook naar de omgeving van de cliënt gekeken als belangrijke bron van herstel.
VERWACHT | Ruimte maken voor herstel’Hoe ben jij als psychiater terecht gekomen bij de herstelbeweging?’ In dit boek geeft Jos Dröes zijn persoonlijke antwoord op deze vraag. Dat antwoord is een verhaal waarin hij de lezer meeneemt naar zijn studietijd, naar het werken als psychiater in de langdurende zorg op Endegeest eind jaren ‘70, naar Beschut Wonen en het hospitaliseringsyndroom in de jaren ‘80 en later naar Bavo Europoort in Rotterdam. Uiteindelijk vindt Dröes zijn roeping bij de rehabilitatiebeweging en in de opkomst van de herstelbeweging.
In Spirit | Inspiraties voor zingeving, begeleiding en coachingIn Spirit is voor iedereen die op zoek is naar zingeving, inzicht, liefde, hoop, stilte en reflectie. In inspirerende verhalen en bespiegelingen over het leven wordt de lezer weggedragen uit de dagelijkse gedachten en teruggebracht naar het diepere zelf, de levenskern, het eigen zijn. De natuur speelt hierbij een belangrijke rol. Als levendige kracht, metafoor en opening naar bewustwording.
Heinz Mölders (Multiloog) overledenVrij onverwacht is de ontwikkelaar van de Multiloog-bijeenkomsten Heinz Mölders (1947) in Amsterdam overleden. Vanuit zijn INCA Projectbureau Amsterdam werden sinds 1997 multiloog bijeenkomsten georganiseerd waarbij de deelnemers vanuit hun verschillende achtergronden ervaringen met psychisch lijden (zoals angsten, fobieën, psychosen, depressies) uitwisselen.
In gesprek met het KaasmonsterMensen die stemmen horen en 'psychose-gevoelig' zijn kunnen effectief behandeld worden met Voice Dialogue. Voice Dialogue is onlangs in de GGZ Standaarden als effectieve methode opgenomen onder de Generieke Module 'Stemmen Horen'.
Psychische hulp en je zorgverzekeringOp het moment dat je er zelf niet meer uitkomt, kan je terecht binnen de geestelijke gezondheidszorg (GGZ). Je zorgverzekering vergoedt deze behandelingen. Wel onder bepaalde voorwaarden. Ten eerste heb je een verwijzing nodig van je huisarts én moet er een diagnose gesteld volgens de DSM-5. Maar hoe werkt dit verder? En met welke klachten kun je terecht binnen de GGZ?
De ambities zijn er. We zijn op weg naar een inclusieve samenleving. Hierin moet iedereen op zijn plek zijn, dus ook mensen met langdurende en ontwrichtende psychische problematiek. In het congres wordt ingegaan op:
Wereld Alzheimer Dag |  'De vele gezichten van dementie'Het is vandaag Wereld Alzheimer Dag. Het thema is dit jaar 'De vele gezichten van dementie'. De meeste mensen met dementie hebben de ziekte van Alzheimer. Maar er zijn meer vormen, zoals vasculaire dementie. Bij deze vorm van dementie zijn de bloedvaatjes in de hersenen stuk. De hersencellen krijgen daardoor te weinig voedingsstoffen en zuurstof. Lewy Body dementie bestaat ook. Hierbij staan niet alleen nachtmerries, wanen en hallucinaties op de voorgrond, maar ook parkinsonisme: stijfheid en trillingen (tremoren). In dit bericht boekentips die je kunnen helpen wanneer iemand in je omgeving (zowel privé als werk) dementie heeft.
Zelfdoding in Nederland: een overzicht vanaf 1950Sinds 2018 besloten jaarlijks tussen de 1800 en 1900 mensen een einde te maken aan hun leven. Dat komt neer op ongeveer 5 zelfdodingen per dag. De maatschappelijke betekenis van zelfdoding is enorm. Het betreft immers sterfgevallen die (mogelijk) vermijdbaar zijn en die soms al op jonge leeftijd plaatsvinden.
Social run voor inclusieStichting Socialrun organiseert van maandag 13 t/m zondag 19 september de tweede Inclusieweek. Een week vol letterlijke en figuurlijke beweging om aandacht te vragen voor de positie van mensen met psychische kwetsbaarheden in de maatschappij.
Don Linszen overledenEen treurig bericht: Psychiater Don Linszen is op 13 juni jl. onverwacht overleden aan een hartstilstand.
Kleine gids SRH | Steunend Relationeel Handelen 4e herziene druk, 2021Steunend Relationeel Handelen (SRH) is een door professionals in de ggz, de maatschappelijke opvang, het welzijnswerk en sociale teams veelgebruikte methodiek om mensen te ondersteunen bij herstel van autonomie, zelfredzaamheid en participatie.
NIEUW: In gesprek met het KaasmonsterHoe kunnen we de menselijke maat weer terugbrengen in de behandelkamer? De Voice Dialogue methode, ontwikkeld door psychologen echtpaar Dr. Hal & Dr. Sidra Stone leent zich hier perfect voor. Uitgangspunt is dat ieder mens meerdere en vaak tegengestelde kanten of subpersonen in zichzelf heeft. Die kunnen conflicten en stress veroorzaken, maar je kunt er ook mee leren ‘dansen’. Hiervoor is bewustzijnsgroei nodig, de ontwikkeling van een Bewust Ego om onderliggende kwetsbaarheden te leren beschermen, verzorgen of dragen.
NIEUW | Neurospeciale kinderen begrijpen en begeleidenNeurospeciale kinderen leren en reageren anders, omdat hun hersenen zich anders ontwikkelen, zoals bij ASS, AD(H)D, DCD en soms ook bij VB, TOS en dyslexie. Ze aanspreken op hun gedrag werkt dan ook vaak niet. Dit boek geeft nieuwe inzichten in hoe hun gedrag een weerspiegeling is van onderliggende problemen.
Nieuw | Vitaal door kunst. Sociaal-kunstzinnige dagbehandeling in zorg en welzijnVitaal door kunst biedt sociaal-kunstzinnige dagbehandeling voor volwassenen en ouderen met een verstandelijke beperking, met dementie en mensen met psychosociale problemen. De beschreven methodiek bevordert de kwaliteit van leven door mensen in hun eigen kracht te zetten. Het werkt als levenselixer, geeft plezier in het moment, versterkt de vitaliteit, verbetert de stemming en verhoogt de sfeer in een groep.