Van mensen met psychische aandoeningen en psychosociale beperkingen

Participatie en herstel

Nr. 1 2022

Herstelgericht denken en werken in de ggz, gebaseerd op ervaringskennis en het ontwikkelen van empowerment en persoonlijk herstel bestaat twintig jaar. Het programma HEE dat hierin van grote betekenis is geweest, werd opgericht in 2002. Sindsdien werden veel nieuwe herstelondersteunende initiatieven ontwikkeld. Tijdschrift voor participatie en herstel houdt u op de hoogte, met aandacht voor de recentste ontwikkelingen via praktijkervaringen, wetenschappelijke onderbouwing en ervaringsverhalen.
De Integrale Herstelschaal is een instrument om regelmatig uitkomsten te kunnen meten (routine outcome monitoring, ROM) wat betreft herstel en kwaliteit van leven van mensen met ernstige psychische aandoeningen in meerdere dimensies, als alternatief voor eendimensionale schalen. In deze bijdrage worden het instrument zelf en het gebruik in de dagelijkse praktijk besproken aan de hand van – gefingeerde – praktijkcases. De schaal wordt steeds deels door de cliënt en deels door de hulpverlener ingevuld.
In deze bijdrage een verslag van kwantitatieve analyse van de resultaten van de Herstellijst 2.0, uitgevoerd door de auteur bij cliënten van Lister. De vragenlijst, in zijn huidige vorm in gebruik sinds 2018, brengt het herstellend vermogen van cliënten in beeld. Het doel van deze analyses is om te onderzoeken of cliënten die in 2017 of 2018 bij Lister in zorg zijn gekomen significant hoger scoren op de Herstellijst 2.0 in 2019, vergeleken met hun scores toen de lijst in 2018 (voor het eerst) werd afgenomen.
Deze bijdrage beschrijft implementatieaspecten van de werkwijze die sinds 2014 in Nederland wordt gebruikt in de behandeling en begeleiding van mensen met langdurende en complexe vraagstukken, zowel binnen de ggz als steeds meer in het sociaal domein: de resourcegroepen. Participatie en herstel besteedde er al eerder aandacht aan (Tjaden et al., 2020; Slofstra et al., 2021). Uitgangspunt zijn de opgedane ervaringen binnen de Nederlandse ggz.
Al sinds de jaren tachtig is de maatschappelijke ambitie om steeds minder mensen in institutionele vormen van ggz en opvangvoorzieningen te laten verblijven. Sindsdien is de hoeveelheid mensen die in een vorm van institutionele zorg verblijft slechts beperkt afgenomen (Kroon et al., 2019; Van Ewijk, 2010). Door cliënten en ervaringswerkers zelf beheerde voorzieningen bieden een alternatieve vorm van institutionele zorg die bijdraagt aan empowerment van deelnemers. Op basis van onderzoek naar zelfbeheer wordt in dit artikel een aantal ontwerpprincipes voor het faciliteren van empowerment in een institutionele setting beschreven. Deze principes zijn bruikbaar voor zowel zelfbeheerde voorzieningen, als voor de introductie van empowerment ondersteunende elementen in reguliere institutionele settingen.
In Participatie en Herstel bieden we geregeld ruimte aan het persoonlijke verhaal, het narratief. Dit omdat de beleving uit eerste hand unieke inzichten geeft en bijdraagt aan de inleving van derden. Oog houden voor de beleving van mensen met psychische problemen en hun naasten houdt de zorg mensgericht en komt de kwaliteit van zorg ten goede. Dit persoonlijke verhaal van de hand van een moeder van een jongen met autisme geeft een mooie, oprechte inkijk in het leven van haar gezin, en in de kracht die ervoor nodig is om samen overeind te blijven.
Op grond van aanwijzingen dat zorginterventies in de natuur positieve effecten kunnen hebben op het herstel na burn-outklachten, gaan steeds meer GZ-psychologen in de behandeling daarvan de natuur inzetten. Door gebrek aan onderzoek weten we nog maar weinig over hoe dit werkt. Deze bijdrage reflecteert op de werking aan de hand van een eerste evaluatiemodel van mogelijke werkzame elementen, gebaseerd op de casus De Buitenpsychologen.

Volg PenH ook via de Linkedingroep Rehabilitatie, Herstel en Participatie! en neem deel aan discussies of plaats zelf berichten.

Nieuw: Hier en nu | deel 2. Senryu's in reservetijd

In de tweede helft van zijn leven schreef Jan C.M. Willems (Nijmegen 1952), de eerste hoogleraar kinderrechten in Nederland, vele duizenden senryu’s. In deze tweede bundel van zijn hand staan de senryu’s die hij schreef van augustus tot december 2021, de reservetijd na zijn door oncologen aangekondigde dood.

Juridisch adviseur Participatiewet en Inburgering 32-40 uurWij breiden ons (maatwerk)team uit. Zoek je een uitdaging waar je jezelf breed mee kan ontwikkelen? In een betrokken, professioneel en prettig team? Binnen een wendbare, innovatieve organisatie in het hart van het Sociaal Domein? Dan is deze vacature iets voor jou.
NIEUW | Ruimte maken voor herstel’Hoe ben jij als psychiater terecht gekomen bij de herstelbeweging?’ In dit boek geeft Jos Dröes zijn persoonlijke antwoord op deze vraag. Dat antwoord is een verhaal waarin hij de lezer meeneemt naar zijn studietijd, naar het werken als psychiater in de langdurende zorg op Endegeest eind jaren ‘70, naar Beschut Wonen en het hospitaliseringsyndroom in de jaren ‘80 en later naar Bavo Europoort in Rotterdam. Uiteindelijk vindt Dröes zijn roeping bij de rehabilitatiebeweging en in de opkomst van de herstelbeweging.
Ter gelegenheid van het 6e lustrum van dit tijdschrift werd in juni 2021 een ronde tafel georganiseerd onder leiding van Alie Weerman met Rosalie Metze als secondant, rond de vraag wat de cliënt met 30 jaar rehabilitatie- en hersteldenken opgeschoten is, als we naar de huidige stand van zaken kijken. Vijf personen werden op grond van hun expertise en/of rol in het tijdschrift uitgenodigd om met elkaar in gesprek te gaan over drie thema’s: 1. Stigma en inclusie; 2. Rehabilitatie en herstelondersteunende zorg; en 3. Professionalisering en ervaringsdeskundigheid. De neerslag van de discussie is vervat in dit artikel. Elders in het blad vind je de reacties en reflecties erop van enkele andere mensen in het veld.
Lustrumnummer Participatie en herstel: 30 jaar focus op rehabilitatie, participatie en herstelDe 30 jaar dat het tijdschrift voor Participatie en Herstel inclusief zijn voorgangers nu bestaat, beslaat een periode van omslag in het denken over wat psychiatrische rehabilitatie eigenlijk is: het ondersteunen van het herstel in alle dimensies: klinisch, persoonlijk en maatschappelijk. Herstel ondersteunen in de zorg betekent aandacht hebben voor empowerment, destigmatisering en verbinding, en ruimte bieden aan ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid. Nadrukkelijk wordt ook naar de omgeving van de cliënt gekeken als belangrijke bron van herstel.
In Spirit | Inspiraties voor zingeving, begeleiding en coachingIn Spirit is voor iedereen die op zoek is naar zingeving, inzicht, liefde, hoop, stilte en reflectie. In inspirerende verhalen en bespiegelingen over het leven wordt de lezer weggedragen uit de dagelijkse gedachten en teruggebracht naar het diepere zelf, de levenskern, het eigen zijn. De natuur speelt hierbij een belangrijke rol. Als levendige kracht, metafoor en opening naar bewustwording.
Heinz Mölders (Multiloog) overledenVrij onverwacht is de ontwikkelaar van de Multiloog-bijeenkomsten Heinz Mölders (1947) in Amsterdam overleden. Vanuit zijn INCA Projectbureau Amsterdam werden sinds 1997 multiloog bijeenkomsten georganiseerd waarbij de deelnemers vanuit hun verschillende achtergronden ervaringen met psychisch lijden (zoals angsten, fobieën, psychosen, depressies) uitwisselen.
In gesprek met het KaasmonsterMensen die stemmen horen en 'psychose-gevoelig' zijn kunnen effectief behandeld worden met Voice Dialogue. Voice Dialogue is onlangs in de GGZ Standaarden als effectieve methode opgenomen onder de Generieke Module 'Stemmen Horen'.
Psychische hulp en je zorgverzekeringOp het moment dat je er zelf niet meer uitkomt, kan je terecht binnen de geestelijke gezondheidszorg (GGZ). Je zorgverzekering vergoedt deze behandelingen. Wel onder bepaalde voorwaarden. Ten eerste heb je een verwijzing nodig van je huisarts én moet er een diagnose gesteld volgens de DSM-5. Maar hoe werkt dit verder? En met welke klachten kun je terecht binnen de GGZ?
Wereld Alzheimer Dag |  'De vele gezichten van dementie'Het is vandaag Wereld Alzheimer Dag. Het thema is dit jaar 'De vele gezichten van dementie'. De meeste mensen met dementie hebben de ziekte van Alzheimer. Maar er zijn meer vormen, zoals vasculaire dementie. Bij deze vorm van dementie zijn de bloedvaatjes in de hersenen stuk. De hersencellen krijgen daardoor te weinig voedingsstoffen en zuurstof. Lewy Body dementie bestaat ook. Hierbij staan niet alleen nachtmerries, wanen en hallucinaties op de voorgrond, maar ook parkinsonisme: stijfheid en trillingen (tremoren). In dit bericht boekentips die je kunnen helpen wanneer iemand in je omgeving (zowel privé als werk) dementie heeft.
Zelfdoding in Nederland: een overzicht vanaf 1950Sinds 2018 besloten jaarlijks tussen de 1800 en 1900 mensen een einde te maken aan hun leven. Dat komt neer op ongeveer 5 zelfdodingen per dag. De maatschappelijke betekenis van zelfdoding is enorm. Het betreft immers sterfgevallen die (mogelijk) vermijdbaar zijn en die soms al op jonge leeftijd plaatsvinden.
Social run voor inclusieStichting Socialrun organiseert van maandag 13 t/m zondag 19 september de tweede Inclusieweek. Een week vol letterlijke en figuurlijke beweging om aandacht te vragen voor de positie van mensen met psychische kwetsbaarheden in de maatschappij.
Don Linszen overledenEen treurig bericht: Psychiater Don Linszen is op 13 juni jl. onverwacht overleden aan een hartstilstand.
Kleine gids SRH | Steunend Relationeel Handelen 4e herziene druk, 2021Steunend Relationeel Handelen (SRH) is een door professionals in de ggz, de maatschappelijke opvang, het welzijnswerk en sociale teams veelgebruikte methodiek om mensen te ondersteunen bij herstel van autonomie, zelfredzaamheid en participatie.