Van mensen met psychische aandoeningen en psychosociale beperkingen

Participatie en herstel

Nr. 3 2022

Herstelgericht denken en werken in de ggz, gebaseerd op ervaringskennis en het ontwikkelen van empowerment en persoonlijk herstel bestaat twintig jaar. Het programma HEE dat hierin van grote betekenis is geweest, werd opgericht in 2002. Sindsdien werden veel nieuwe herstelondersteunende initiatieven ontwikkeld. Tijdschrift voor participatie en herstel houdt u op de hoogte, met aandacht voor de recentste ontwikkelingen via praktijkervaringen, wetenschappelijke onderbouwing en ervaringsverhalen.
Huiselijk geweld en agressie in de openbare ruimte zijn een groot maatschappelijk probleem. Plegers van geweld kunnen daar zelf ook onder lijden en zoeken dan hulp voor hun agressieregulatieprobleem. Ggz-instelling GGZ Westelijk Noord-Brabant (GGZ WNB) biedt een gespecialiseerd programma voor de (vrijwillige) behandeling van agressieregulatieproblematiek.
In deze bijdrage vraagt de auteur een aantal kwartiermakers naar hun reflecties op of naar aanleiding van het jongste boek van Doortje Kal, kwartiermaker bij uitstek, waarin een selectie uit haar lezingen uit de afgelopen twintig jaar is gebundeld.
45 jaar ben ik als de ambulance me naar een psychiatrische inrichting brengt. Ernstig doorgedraaid na een uitputtende sensitivitytraining. Diagnose: psychose. Geen kleintje. De logeerpartij duurt uiteindelijk een klein half jaar. In al mijn gekte laaf ik me zes maanden lang aan de natuur. Een groot en afwisselend park rond de kliniek voelt als een oase. Ik loop er minstens twee keer per dag een uitgebreide ronde. De rust. De ruimte. De natuur waar alles is zoals het is. De natuur die niet oordeelt. Die natuur blijkt een perfect medicijn.
Deze bijdrage gaat in op een kleinschalige evaluatie van het StudieSucces-project (onderdeel van de Begeleid Leren-methodiek) uitgevoerd aan de Hanzehogeschool Groningen. De methodiek, de doelgroep en de werking worden geïllustreerd aan de hand van een casus.
De sterfte door suïcide in Nederland stabiliseert sinds 2017 na jaren van stijging op een niveau van ongeveer 5 mensen per dag. Om de sterfte verder terug te dringen, is er behoefte aan ontwikkeling en evaluatie van interventies ter preventie van suïcide. In dit artikel een verslag van een fenomenologisch onderzoek naar hoe deelname aan de preventieve groepstraining ‘Over leven’ (met inzet van een ervaringsdeskundige) is ervaren en welke betekenis deze ervaring heeft (gehad) met betrekking tot suïcidale gedachten.

Volg PenH ook via de Linkedingroep Rehabilitatie, Herstel en Participatie! en neem deel aan discussies of plaats zelf berichten.

Podcasttip: Floortje Scheepers - 'DSM-model drijft wachtlijsten in ggz op'De dominantie van het medische model heeft directe invloed op de wachtlijsten in de ggz, stelt psychiater Floortje Scheepers en voorzitter van de Kwaliteitsraad van het Zorginstituut Nederland in de podcast Voorzorg.
Verzuim gedaald, meer afwezigheid door psychische klachtenHet gemiddelde verzuimpercentage in Nederland is in augustus gedaald naar 4 procent, van 4,5 procent in juli. Dat zeggen arbodiensten HumanCapitalCare en Arboned. Daarmee ligt het verzuimpercentage vrijwel op het niveau van augustus 2019, dus voor de coronapandemie. Wel neemt het verzuim door psychische klachten toe, aldus de arbodiensten.
Tarieven vrijgevestigde psychiaters gehandhaafdDe Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) heeft het bezwaar afgewezen van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP) tegen de tariefdifferentiatie voor de vrijgevestigde psychiater in het zorgprestatiemodel. De NZa is van mening dat de vastgestelde prestaties en tarieven de redelijke kosten van zorg dekken. Dit betekent dat de Tariefbeschikking Geestelijke Gezondheidszorg en Forensische zorg 2022 gehandhaafd blijft.
Aankondiging vertrek directeur-bestuurder MINDMarjan ter Avest vertrekt per december 2022 als directeur-bestuurder van MIND. Zij bekleedt deze functie sinds september 2016, en is daarnaast sinds 2007 reeds betrokken als directeur van de vereniging MIND Platform. In deze periode gaf Marjan onder meer leiding aan de oprichting, eenwording en positionering van de organisatie MIND. Ze was tevens medeoprichter van MIND Us, met koningin Maxima als erevoorzitter.
Meer voorschrijvingen van antidepressiva aan jongere vrouwenBegin 2021, tijdens de tweede lockdown in verband met de coronapandemie, nam het voorschrijven van geneesmiddelen tegen angst en depressie bij jongeren toe. Begin 2022, na opheffing van de coronamaatregelen, zien we nog altijd meer voorschrijvingen van deze middelen bij jonge vrouwen. Dit blijkt uit de derde meting van het Nivel naar voorschrijvingen van psychofarmaca in coronatijd.
Ggz-belangenorganisatie MIND tekent Integraal Zorgakkoord nietBelangenorganisatie MIND voor patiënten in de geestelijke gezondheidszorg en hun naasten ondertekent het Integraal Zorgakkoord niet. Op de algemene ledenvergadering is daartoe "unaniem" besloten.
Inhaalslag uitgestelde zorg laat op zich wachtenDe Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) constateert in de Monitor Toegankelijkheid van Zorg van augustus dat het ziekenhuizen afgelopen zomer nauwelijks is gelukt uitgestelde zorg in te halen. Dit ondanks relatief lage coronadruk in de ziekenhuizen. De afgelopen jaren zijn er tijdens de pandemie meerdere periodes geweest waarin er minder coronagevallen waren. Tijdens die periodes verwachtte de NZa een inhaalslag op het gebied van uitgestelde zorg, maar deze blijft uit. We herhalen de oproep aan zorgaanbieders, zorgverzekeraars en zorgprofessionals om intensiever te gaan samenwerken om deze achterstanden weg te werken.
Verminderen wachttijden in de ggz geholpen door versnellersZonMw start een nieuw programma om de inzet van zogenoemde versnellers in de ggz voort te zetten en uit te bereiden. Een ‘versneller’ is iemand die helpt met het opzetten van een samenwerkingsverband in de regio tussen partners die een bijdrage kunnen leveren aan het terugdringen van de wachttijden. Zorgverzekeraars Nederland (ZN) is blij dat dit initiatief van de Stuurgroep Wachttijden GGZ een vervolg krijgt na de eerste inzet van versnellers in 2020. ZN is een van de leden van deze stuurgroep.
Rust, reinheid en regelmaat: ook belangrijk tijdens de vakantieReizen, later naar bed, weg uit de vaste omgeving. In de zomervakantie wijken we vaak af van ons dagelijkse ritme. Maar dat is minder goed voor onze hersenen. Dat meldt het Radboudumc.
Lhbtiq+-jongeren voelen zich niet begrepen door ggzHet is allang bekend dat lhbtiq+-jongeren meer psychische klachten hebben dat heterojongeren. De geestelijke gezondheidszorg gaat hier echter niet goed mee om, zegt belangenorganisatie Bi+ Nederland, meldt de Nationale Zorggids.
De sterkte van cannabis is de afgelopen decennia wereldwijd toegenomen en correleert met het feit dat meer mensen verslaafd raken aan marihuana , volgens een nieuwe studie gepubliceerd in Lancet Psychiatry . Mensen die hogere concentraties tetrahydrocannabinol of THC gebruiken, hebben meer kans op verslaving en psychische problemen, zo ontdekten de auteurs van het onderzoek. Voor onderzoek hebben wetenschappers een "standaard THC-eenheid" vastgesteld van 5 milligram THC, die een milde bedwelming veroorzaakt voor niet-reguliere gebruikers. Producten met een lage sterkte zijn 5 tot 10 milligram per gram THC, aldus de onderzoekers.
Vernieuwde website voor jongeren met stemmingsklachtenGrip op je Dip van het Trimbos-instituut werd 17 jaar geleden ontwikkeld in samenwerking met ggz-instellingen. Deze week is een compleet vernieuwde versie van de website online gegaan, met een modernere uitstraling en gebruiksvriendelijkere interface.
Mensen met borderline kunnen geholpen worden door een app en smartwatchMensen die aan borderline lijden en moeite hebben met het herkennen van emoties kunnen daarbij mogelijk geholpen worden door een biosensor app, Sense-IT in combinatie met een smartwatch. GZ-psycholoog bij GGNet en onderzoeker van de Universiteit Twente (UT) Youri Derks, promoveerde vorige week op zijn studie ‘Alexithymie bij borderline persoonlijkheidsproblematiek – van theorie naar een biosensor applicatie’.
UMCG krijgt miljoenen voor onderzoek naar ketamine bij ernstige depressieSamen met vier andere Nederlandse ziekenhuizen heeft het UMCG ruim drie miljoen euro gekregen voor onderzoek naar het gebruik van ketamine bij mensen met een ernstige, therapieresistente depressie. De onderzoekers willen weten of het psychedelicum een alternatief kan zijn voor elektroconvulsieve therapie.
Medicatie uitgelegd in mensentaalHet onafhankelijke Kennisplatform Medicatie in de Psychiatrie (KenMed) komt met vijf websites met betrouwbare en objectieve informatie over medicatie in de psychiatrie. Ze zijn bedoeld voor patiënten en geschreven in begrijpelijke taal. Ze vertellen over de werking van de medicijnen, over bijwerkingen én over feiten en fabels.
Podcast voor wachtenden op therapieWie in de wachtrij staat voor de GGZ kan nu naar een podcast luisteren waarin elke week psychologen een ander thema behandelen, denk aan relatietherapie, burn-out of hechtingsproblematiek.
Psychosociale hulp en psychologische ondersteuning voor vluchtelingenWanneer iemand zich meldt met psychische problematiek, brengt WereldPsychologen dat in kaart en wordt diegene gekoppeld aan een psycholoog van WereldPsychologen in Nederland, die naar eigen inzicht een onlinebehandeling of telefonisch ondersteuningstraject opstart. Deze hulp is voor alle mensen die nog in Oekraïne zijn of ergens onderweg of al reeds ergens zijn aangekomen.
Zet het in je agenda: Psychiater en traumaspecialist Bessel van der Kolk in ZomergastenPsychiater en traumaspecialist Bessel van der Kolk (Den Haag, 1943) is op 28 augustus de zesde en laatste gast in VPRO Zomergasten.
Sommige studenten kunnen niet meer studeren zonder ADHD-pilBijna één op de twintig studenten gebruikte het afgelopen jaar ADHD-medicatie zonder recept van een arts. Daarmee denken ze beter te kunnen studeren en hogere cijfers te halen. Vaak krijgen ze die middelen van vrienden, familie of andere bekenden. Niet alle zorgverleners, onderwijs- en preventieprofessionals zijn bekend met dit oneigenlijk gebruik en de risico’s hiervan.
Stel je eigen zomerpakket samen!De zomervakantie staat alweer voor de deur en misschien ga je er binnenkort even lekker tussenuit. Om verveling tegen te gaan, hebben we een mooie zomeractie bedacht! Wat leest er fijn weg op het strand of ergens anders in het zonnetje? Juist, een tijdschrift!
Doe mee met de zesde editie van Last Man Standing!Op zaterdag 24 september gaan honderden mensen op de Neude in Utrecht de fysieke en mentale uitdaging aan door (maximaal) zes uur lang op een paal te staan, en hiermee aandacht te vragen voor iedereen die te kampen heeft met psychische problemen. Van 's ochtends 10:00 tot 's avonds 23:00 uur kan iedereen die psychische gezondheid belangrijk vindt én geld wil ophalen voor het werk van de organisatie MIND meedoen aan de zesde editie van het event Last Man Standing. Iedereen kan zich vanaf nu voor dit ‘mentale gezondheidsfestival’ aanmelden via www.lastmanstanding.nl.
NIEUW | Werkboek moreel traumaBen je weleens getuige geweest van iets dat volledig indruist tegen je morele waarden? Heb je daar wellicht een rol in gespeeld? Heb je bijvoorbeeld weleens iemand per ongeluk pijn gedaan of verzuimd om iemand te beschermen tegen gevaar? Zo ja, dan kan dat moreel trauma tot gevolg hebben: een aanhoudende worsteling met psychische pijn die vaak gepaard gaat met een posttraumatische stressstoornis (PTSS), depressie e.d. Dit werkboek bevat een krachtige, stapsgewijze aanpak die je helpt hiervan te herstellen.
Pauze van social media bevordert mentale gezondheidBritse wetenschappers hebben onderzocht welk effect het tijdelijk stoppen met het gebruik van sociale media heeft op de mentale gezondheid. Uit de resultaten blijkt dat een dergelijk pauze een positief effect heeft. Een week zonder sociale media zorgde bij de proefpersonen voor een duidelijke verbetering in welzijn en vermindering van depressieve en angstklachten.
Probiotica verbeteren stemming bij gebruik van antidepressivaProbiotica verbeteren depressieve symptomen als aanvulling op het gebruik van antidepressiva. Bovendien hebben ze een gunstige invloed op de darmmicrobiota. Dat is de conclusie uit een onderzoek dat recent gepubliceerd is in Translational Psychiatry.
Wereldwijd meer dan miljard mensen met psychische aandoeningenVolgens de laatste VN-gegevens lijden bijna een miljard mensen wereldwijd aan een of andere vorm van psychische aandoening. In het eerste jaar van de coronapandemie is het aantal veelvoorkomende aandoeningen zoals depressie en angst met meer dan 25 procent gestegen.
Zorgen over de lange wachttijden in de ggzDe NZa (Nederlandse Zorgautoriteit) vindt het belangrijk dat er meer meerjarenafspraken in contracten worden gemaakt.
Meedoen aan de samenlevingDe vraag die centraal staat in dit essay luidt: Hoe kunnen we zinvolle en volwaardige participatie bevorderen die bijdraagt aan persoonlijke en maatschappelijke doelen?
NIEUW | ONZE KINDEREN ZIJN ANDERS. LIEFDE EN CHAOS IN EEN BIJZONDER GEZINWat als het noodlot toeslaat? Christel, een optimistische stralende vrouw met een enorme levenskracht, vertelt in dit aangrijpende en ontroerende boek over haar uitzonderlijke gezin. De jongste drie van haar vier kinderen zijn verstandelijk beperkt en autistisch. Hierdoor ontstaat een chaotische en onzekere situatie. Uiteindelijk blijken zij het zeldzame syndroom van Cohen te hebben.
Nieuw: Hier en nu | deel 2. Senryu's in reservetijd

In de tweede helft van zijn leven schreef Jan C.M. Willems (Nijmegen 1952), de eerste hoogleraar kinderrechten in Nederland, vele duizenden senryu’s. In deze tweede bundel van zijn hand staan de senryu’s die hij schreef van augustus tot december 2021, de reservetijd na zijn door oncologen aangekondigde dood.

NIEUW | Ruimte maken voor herstel’Hoe ben jij als psychiater terecht gekomen bij de herstelbeweging?’ In dit boek geeft Jos Dröes zijn persoonlijke antwoord op deze vraag. Dat antwoord is een verhaal waarin hij de lezer meeneemt naar zijn studietijd, naar het werken als psychiater in de langdurende zorg op Endegeest eind jaren ‘70, naar Beschut Wonen en het hospitaliseringsyndroom in de jaren ‘80 en later naar Bavo Europoort in Rotterdam. Uiteindelijk vindt Dröes zijn roeping bij de rehabilitatiebeweging en in de opkomst van de herstelbeweging.
Ter gelegenheid van het 6e lustrum van dit tijdschrift werd in juni 2021 een ronde tafel georganiseerd onder leiding van Alie Weerman met Rosalie Metze als secondant, rond de vraag wat de cliënt met 30 jaar rehabilitatie- en hersteldenken opgeschoten is, als we naar de huidige stand van zaken kijken. Vijf personen werden op grond van hun expertise en/of rol in het tijdschrift uitgenodigd om met elkaar in gesprek te gaan over drie thema’s: 1. Stigma en inclusie; 2. Rehabilitatie en herstelondersteunende zorg; en 3. Professionalisering en ervaringsdeskundigheid. De neerslag van de discussie is vervat in dit artikel. Elders in het blad vind je de reacties en reflecties erop van enkele andere mensen in het veld.
Lustrumnummer Participatie en herstel: 30 jaar focus op rehabilitatie, participatie en herstelDe 30 jaar dat het tijdschrift voor Participatie en Herstel inclusief zijn voorgangers nu bestaat, beslaat een periode van omslag in het denken over wat psychiatrische rehabilitatie eigenlijk is: het ondersteunen van het herstel in alle dimensies: klinisch, persoonlijk en maatschappelijk. Herstel ondersteunen in de zorg betekent aandacht hebben voor empowerment, destigmatisering en verbinding, en ruimte bieden aan ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid. Nadrukkelijk wordt ook naar de omgeving van de cliënt gekeken als belangrijke bron van herstel.
In Spirit | Inspiraties voor zingeving, begeleiding en coachingIn Spirit is voor iedereen die op zoek is naar zingeving, inzicht, liefde, hoop, stilte en reflectie. In inspirerende verhalen en bespiegelingen over het leven wordt de lezer weggedragen uit de dagelijkse gedachten en teruggebracht naar het diepere zelf, de levenskern, het eigen zijn. De natuur speelt hierbij een belangrijke rol. Als levendige kracht, metafoor en opening naar bewustwording.
In gesprek met het KaasmonsterMensen die stemmen horen en 'psychose-gevoelig' zijn kunnen effectief behandeld worden met Voice Dialogue. Voice Dialogue is onlangs in de GGZ Standaarden als effectieve methode opgenomen onder de Generieke Module 'Stemmen Horen'.
Zelfdoding in Nederland: een overzicht vanaf 1950Sinds 2018 besloten jaarlijks tussen de 1800 en 1900 mensen een einde te maken aan hun leven. Dat komt neer op ongeveer 5 zelfdodingen per dag. De maatschappelijke betekenis van zelfdoding is enorm. Het betreft immers sterfgevallen die (mogelijk) vermijdbaar zijn en die soms al op jonge leeftijd plaatsvinden.
Kleine gids SRH | Steunend Relationeel Handelen 4e herziene druk, 2021Steunend Relationeel Handelen (SRH) is een door professionals in de ggz, de maatschappelijke opvang, het welzijnswerk en sociale teams veelgebruikte methodiek om mensen te ondersteunen bij herstel van autonomie, zelfredzaamheid en participatie.