Van mensen met psychische aandoeningen en psychosociale beperkingen

Participatie en herstel

Nr. 4 2022

Herstelgericht denken en werken in de ggz, gebaseerd op ervaringskennis en het ontwikkelen van empowerment en persoonlijk herstel bestaat twintig jaar. Het programma HEE dat hierin van grote betekenis is geweest, werd opgericht in 2002. Sindsdien werden veel nieuwe herstelondersteunende initiatieven ontwikkeld. Tijdschrift voor participatie en herstel houdt u op de hoogte, met aandacht voor de recentste ontwikkelingen via praktijkervaringen, wetenschappelijke onderbouwing en ervaringsverhalen.
Tijdens een perspectiefsessie georganiseerd door MIND op 7 september 2022 blikten verschillende mensen uit de cliëntenbeweging terug op soms tientallen jaren strijd voor de belangen van cliënten. Ook gaven ze hun visie op de belangrijkste uitdagingen voor de toekomst. Het publiek van rond de 80 mensen liet zich daarbij niet onbetuigd. De redactie vroeg Nic Vos de Wael om een verslag. Het is een kaleidoscopisch en persoonlijk gekleurd verslag geworden. Maar daarom niet minder interessant.
Om aan te sluiten bij de wensen en behoeftes die leven in de zogenoemde triade van cliënt, diens naasten en de zorgverlener hebben de auteurs op basis van onderzoek een instrument ontwikkeld met als doel om het triadisch samenwerken in de langdurige ggz te bevorderen. Het gaat om een gespreksondersteuner, die de triade helpt om de dialoog en de samenwerking te verbeteren. In deze bijdrage beschrijven zij allereerst welke ervaringen er zijn met het samenwerken in de triade en welke behoeften hieruit voortkomen. Vervolgens introduceren zij de gespreksondersteuner en blikken vooruit op de pilot- en implementatiefase van deze tool.
De levensloopaanpak is bedoeld om personen met multiproblematiek en een hoog veiligheidsrisico doorlopende en domeinoverstijgende zorg en ondersteuning te bieden, ook als zij hier ‘formeel’ geen recht op hebben. In deze bijdrage wordt op basis van interviews met professionals uit Noord-Nederland de vraag nader verkend hoe een optimale aanpak vorm moet krijgen. De focus ligt daarbij op wat zij moeten doen om de levensloopaanpak tot een succes te maken. De auteurs identificeren drie kenmerken of voorwaarden die volgens professionals die betrokken zijn bij de levensloopaanpak van belang zijn voor een succesvolle toepassing: (1) langdurige betrokkenheid bij de cliënt om een één-op-één vertrouwensband op te bouwen, (2) proactieve organisatie van de meest passende zorg en ondersteuning voor de cliënt, en (3) het doorbreken van barrières die de realisatie van zorg en ondersteuning voor cliënten bemoeilijken.
Taal kennen we in diverse modaliteiten. Zo is muziek een universele taal en kennen we de taal van ons lichaam (niet te verwarren met gebarentaal) of de taal van kleur. Deze bijdrage gaat in op verbale taal aan de hand van enkele vragen over het verband tussen taal en herstel. Hoe werkt taal? Hoe lukt het mensen met elkaar te communiceren, elkaars boodschappen te begrijpen? Wat is het belang van een – voor de betrokkenen – betekenisvol vocabulaire om ervaringen of concepten1 ‘onder woorden’ te brengen? Is er bij mensen met een psychische aandoening een samenhang tussen herstel en taal? En ligt in de werking van taal een sleutel voor het succes van ervaringsdeskundigen?
Deze bijdrage gaat in op hoe het recht in Nederland en België vorm geeft aan de rechten van mensen met een beperking (als gevolg van een verstandelijke beperking, psychische aandoening of dementie) wat betreft hun zelfbeschikkingsrecht over zorg en behandeling. Nagegaan wordt hoe beide landen hierin tegemoetkomen aan het VN-verdrag over de rechten van personen met een beperking.

Volg PenH ook via de Linkedingroep Rehabilitatie, Herstel en Participatie! en neem deel aan discussies of plaats zelf berichten.

''Dit is echt iets wat enorm serieus genomen moet worden''Erik Scherder vertelt op Instagram waarom het boek ''Tussen de oren?'' zo ontzettend belangrijk is en waarom FNS (functionele neurologische stoornis) serieus genomen moet worden. In dit boek spreken deskundigen en patiënten over FNS. En over het onbegrip bij hulpverleners, medisch adviseurs en verzekeraars die FNS niet (altijd) tot ‘echte’ ziekten rekenen.
NIEUW | Tussen de oren?Ineens wil je been niet meer, gewoon lopen lukt niet. Plotseling gaan je handen trillen. Je spieren trekken op de gekste momenten ongecontroleerd samen. Je denkt dat er iets mis is in je hoofd. Alles wat je altijd deed zonder nadenken, gaat niet meer vanzelf. Maar, de dokter kan niets vinden. Deze klachten kunnen het gevolg zijn van een Functionele Neurologische Stoornis (FNS).
Vacature: Consulent Samenleving re-integratie 24 - 32 uur | AlmkerkBen jij als consulent samenleving re-integratie in staat om werkzoekenden te begeleiden naar werk? Zo ja, dan zijn wij op zoek naar jou!
Ramp dreigt: ’40 procent van sociaal werkers overweegt vertrek’De uitstroom van sociaal werkers is hoog. Onderzoeker Marc Hoijtink vreest met grote vreze. De uitstroom is in meerdere opzichten een groot probleem. Niet alleen voor de hulpbehoevenden, maar (op termijn) ook voor het functioneren van de democratie, stelt Hoijtink. Hij vreest dat het sociaal domein voor te veel sociaal werkers op te veel plekken een giftige, demotiverende cocktail is die zij niet meer lusten.
30 maart Congres ZedendelinquentenRe-integratie van (ex-)delinquenten roept in de samenleving regelmatig flinke emoties op. Een vaak gehoorde opvatting is dat de gevangenis een soort hotel zou zijn waarin gedetineerden worden verwend en dat hun verblijf best wat onaangenamer gemaakt zou kunnen worden: dat zal ze leren! Over de tbs wordt nogal eens in dezelfde termen gedacht: gevaarlijke misdadigers zouden daar, ten onrechte als patiënt bestempeld, in de watten worden gelegd.
NIEUW | Herstel in bewegingDe auteur beschrijft in een notendop het beloop van wat tegenwoordig de herstelbeweging heet, met ontelbare initiatieven, deelnemers en voortrekkers van 2000 tot 2020. Acht woordvoerders en twaalf denkers schetsen in dit boek de contouren van een beweging, waarin een nieuwe geestelijke gezondheidszorg gestalte krijgt.
NIEUW | Werk samen! De professionele aanpak in het publieke domeinSamenwerking is de spil van bijna alle menselijke prestaties en hoort bij ons zoals vliegen hoort bij vogels. Vogels hebben geen hoogtevrees en vliegen op grote hoogte, zonder angst voor de diepte en de val. Hoe anders gaan wij om met samenwerking. Ook al hoort dit bij onze menselijke natuur, de diepte en de val houden ons voortdurend bezig. Broodnodige samenwerking wordt vaak vermeden of dichtgetimmerd in procedures en regels.
“Toename psychische klachten bij jeugd nú voorkomen”Dinsdag 6 december presenteerde MIND US haar actieplan ‘Het gaat om jou!’. Juist in deze tijd waarin we zien dat steeds meer Nederlanders last hebben van psychische klachten, is het essentieel om jongeren te helpen bij het voorkomen van psychische klachten. MIND is blij en trots op het mooie en ambitieuze preventieprogramma van MIND Us en het ere-voorzitterschap van onze Koningin Máxima. Het geeft veel vertrouwen dat onder haar voorzitterschap de mentale gezondheid van jongeren stevig onder de aandacht komt en goede initiatieven hiertoe worden gestimuleerd.
Wil jij iets doen aan jouw verslaving?Een verslaving: wat is het precies? Wanneer ´willen´ veranderd in ´moeten´ ben jij verslaafd. Met andere woorden: je bent afhankelijk geworden van een bepaald middel. Heb jij last van een ongezonde verslaving, en wil je er iets aan doen? Lees dan snel verder
MIND Blue Monday Run: door het hele land in beweging voor mentale gezondheidAmersfoort, 15 november 2022 - Op maandag 16 januari 2023 vindt alweer de zesde editie van de MIND Blue Monday Run plaats. Op Blue Monday, zogenaamd de meest depressieve dag van het jaar, komen honderden mensen door het hele land in beweging om aandacht te vragen voor mensen met een depressie. Zij halen tevens geld op voor projecten van de organisatie MIND om mensen met een depressie en andere psychische problemen, alsook hun naasten, te helpen.
NIEUW | Bodypercussie. Grooven met groepen

Met meer dan zestig video's om zelf stap voor stap aan de slag te gaan!

Bodypercussie is van alle tijden, leeftijden en culturen. Het is een smeltkroes van ritme, dans, beweging en sociale interactie waar (bijna) iedereen aan kan meedoen, omdat je alleen je lijf nodig hebt.

Subsidie voor onderzoek behandeling ernstige suïcidaliteit jongvolwassenenJe zo radeloos, waardeloos of hopeloos voelen dat je denkt dat je er beter maar helemaal niet meer kan zijn. Veel jongvolwassenen maken dit in meer of mindere mate mee. Vaak gaat het ook vanzelf weer over. De druk van suïcidale gedachten kan echter ook enorm worden. Het ALIVE consortium, een samenwerking tussen KU Leuven en Amsterdam UMC ontvangt een onderzoeksubsidie van bijna 1 miljoen voor onderzoek naar de behandeling van suïcidale jongvolwassenen.
1 op de 3 medicijngebruikers heeft behoefte aan meer informatie over medicatieRuim 1 op de 3 medicijngebruikers in Nederland wil ook tijdens het gebruik van medicijnen ondersteund worden met informatie en advies van de apotheek. Dat blijkt uit onderzoek van Stichting KIJKsluiter, een stichting die zich bezighoudt met begrijpelijke voorlichting in de zorg middels animatievideo’s en iconen.
MCG onderzoekt effect van mindfulness op negatieve gedachtenHet UMCG gaat van start met het online onderzoek MINDCOG. Binnen dit onderzoek wordt nagegaan wat het effect is van mindfulness en positief fantaseren op negatieve gedachten. Negatieve gedachten spelen een belangrijke rol bij terugval van depressie. Dit meldt het UMCG.
Een borderline persoonlijkheidsstoornis heeft invloed op angstproblematiekHet hebben van één of meer borderline symptomen verhoogt de kans op het ontwikkelen van een angststoornis.
Strenge opvoeding vergroot kans op depressieKinderen, die een heel strenge, hardvochtige opvoeding hebben gehad, lopen meer risico op een depressie. Het verandert de manier waarop hun lichaam het DNA ‘leest’.
Hoe evolutionaire ontwikkelingspsychologie mentale stoornissen kan verklarenHoe komt het dat mentale stoornissen, zoals depressie, zo vaak voorkomen? Psychologen Marèn Hoogland en Annemie Ploeger analyseerden drie grote theorieën uit de evolutionaire ontwikkelingspsychologie om het ontstaan van mentale stoornissen beter te verklaren. Deze theorieën leggen alle drie een verband tussen mismatches in onze ontwikkeling en mentale problemen. Door de drie met elkaar te verbinden kunnen we mentale stoornis beter begrijpen en behandelingen verbeteren, stellen de onderzoekers. Hun bevindingen zijn nu gepubliceerd in 'Perspectives on Psychological Science'.
Steun van lotgenoten helpt bij herstel van psychische problemenMensen met psychische problemen, zoals depressie, angst en psychose, kunnen profiteren van elkaars steun. Hoewel lotgenotencontact al langer als waardevol wordt gezien in de zorg, bleef wetenschappelijke bewijs hiervoor tot nu toe uit. Onderzoek van de Vrije Universiteit Amsterdam, de Depressie Vereniging en het Nijmeegse Expertisecentrum Depressie, onderdeel van GGz-instelling Pro Persona, bevestigt dat lotgenotencontact (in het Engels: peer support) kan helpen in de weg naar herstel. Tijdens dit herstelpad is niet alleen de afname van klachten van belang, maar staat het leren omgaan met de aandoening op de voorgrond.
UMCG’ers pleiten in de Tweede Kamer voor centrale regie psychedelische therapie voor kwetsbare patiëntenAanstaande donderdag doen Robert Schoevers, Jeanine Kamphuis, Joost Breeksema en Jolien Veraart, psychiaters en onderzoekers in het UMCG, mee aan een rondetafelgesprek in de Tweede Kamer over het therapeutisch/medisch gebruik van psychedelica. Het rondetafelgesprek bestaat uit vier blokken, waarin wordt gesproken met patiënten, onderzoekers, artsen en therapeuten. Met dit rondetafelgesprek wil de commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport meer informatie krijgen over nut en noodzaak van het therapeutisch/medisch gebruik van psychedelica om patiënten bij wie andere therapieën niet werken te helpen met ernstige (psychische) aandoeningen.
Internationale Dag van de Psychische GezondheidEen dag waarop wereldwijd aandacht wordt besteed aan psychische gezondheid. Er rust nog steeds een taboe op psychische problemen. Goede voorlichting over psychische problemen en erover kunnen praten is van groot belang.
Psychische en medische zorg voor asielzoekers schiet tekortDe psychische en medische zorg voor asielzoekers in Nederland schiet tekort, stellen onder meer de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP) en artsenfederatie KNMG. Het gebrek aan voldoende goede opvangplekken en het gebruik van kortdurende noodopvang leiden tot "ernstige schadelijke effecten op het psychisch en lichamelijk welzijn" van asielzoekers die momenteel asiel aanvragen in Nederland.
Volwassenen met jeugdtrauma hebben wel baat bij behandelingVolwassenen met een depressieve stoornis die in hun kindertijd te maken hebben gehad met een trauma kunnen goed worden behandeld met medicatie en psychotherapie.
Podcasttip: Floortje Scheepers - 'DSM-model drijft wachtlijsten in ggz op'De dominantie van het medische model heeft directe invloed op de wachtlijsten in de ggz, stelt psychiater Floortje Scheepers en voorzitter van de Kwaliteitsraad van het Zorginstituut Nederland in de podcast Voorzorg.
Verzuim gedaald, meer afwezigheid door psychische klachtenHet gemiddelde verzuimpercentage in Nederland is in augustus gedaald naar 4 procent, van 4,5 procent in juli. Dat zeggen arbodiensten HumanCapitalCare en Arboned. Daarmee ligt het verzuimpercentage vrijwel op het niveau van augustus 2019, dus voor de coronapandemie. Wel neemt het verzuim door psychische klachten toe, aldus de arbodiensten.
Meer voorschrijvingen van antidepressiva aan jongere vrouwenBegin 2021, tijdens de tweede lockdown in verband met de coronapandemie, nam het voorschrijven van geneesmiddelen tegen angst en depressie bij jongeren toe. Begin 2022, na opheffing van de coronamaatregelen, zien we nog altijd meer voorschrijvingen van deze middelen bij jonge vrouwen. Dit blijkt uit de derde meting van het Nivel naar voorschrijvingen van psychofarmaca in coronatijd.